«με μια πιρόγα». It is what it is. Is it what it is? (James Brown)

                                                    Η πιρόγα

 

Πάνε μερικά χρόνια, και θυμάμαι σαν να ήταν μόλις χθες το πρώτο άκουσμα του τραγουδιού: «με μια πιρόγα».

Οδηγούσα με συννεφιά προς τη Τρίπολη, χειμώνας ήτανε, ανηφορικός ο δρόμος προς τα σύννεφα,  συνεχόμενες στροφές, μικρός ο κινητήρας, το ράδιο έπιανε ένα σταθμό της περιοχής που έτυχε να μεταδίδει αυτό το θαυμάσιο τραγούδι.

Στάθηκα στην άκρη, να μην ενοχλώ την όποια κίνηση. Εκεί είχα κάλυψη σήματος, έριξα άγκυρα, το άκουσα μέχρι τέλος! Τότε δεν είχα καταλάβει πως έψελνε ο Μητσιάς, υπέθεσα πως ήταν ο Νταλάρας.

Πρόσφατα, λίγες ημέρες πριν τη καθαρή Δευτέρα του 2026, έδωσα στον ερευνητή να μου βρει: με μια πιρόγα, Μητροπάνος, Ηρώδειο.

Απλά θυμόμουν ότι το είχε τραγουδήσει ο συγχωρεμένος τροβαδούρος μας με τον ιδιαίτερο τρόπο του.

Και μετά, έκανα άλλο ερώτημα στον ερευνητή:

Τα λόγια του τραγουδιού «με μια πιρόγα» ποια είναι;

Η φίλη μου, η opera, μου έβγαλε το u-tube,  και τη σχετική λίστα…

Σας δίνω τα λόγια καθώς από τη πρώτη φορά που άκουσα τότε το τραγούδι, έφαγα κώλυμα με τους τελευταίους στοίχους:

εδώ είναι Αττική θεών νταμάρι

κι εγώ ένα πεδίο βολής φτηνό

που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι.

Έχω υπογραμμίσει το θεών νταμάρι γιατί αυτό άκουσα, ή , ήθελα να ακούσω.

Έτσι κι αλλιώς το «ν» δεν ακούγεται ως σύμφωνο, και το θεό και φαιό ελάχιστα διαφέρει ηχητικά, αλλά το νόημα;

Ποιοι θεοί; Πόσοι θεοί; Πότε θεοί; Από πού ξεφύτρωσαν; Και το μάρμαρο που τους αφιέρωσαν από ποιο νταμάρι βγήκε; Και αλλιώς, δεν αφιέρωναν το προϊόν από το νταμάρι στους θεούς οι άνθρωποι;

Υπάρχει και συνέχεια στις ερωτήσεις…καθώς οι θεοί, έγιναν χρώμα φαιό…για να μην ενοχλούν ίσως; Τι σχέση έχουν οι θεοί με το χρώμα της γης;

Αλλά, αυτό που πραγματικά  με ταρακούνησε ήταν:

Που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι….

Δηλαδή, δεν είναι Έλληνες οι φαντάροι, αλλά τι είναι; Άγγλοι; Γερμανοί; Τι και ποιο βρίζουν; Τι λένε βρίζοντας; Γιατί βρίζουν; Τι δουλειά είχανε-έχουν εδώ;  Απλά ασκούνται; Σε τι ακριβώς; Στη σκοποβολή; Επάνω σε τι; Κάθε πότε;

Έχετε ακούσει πιστεύω πως: ρωτώντας, πάς στη πόλη…έτσι έψαξα στο παγκόσμιο ιστό και βρήκα πολλά σημαντικά δεδομένα, και αρχικά τα χιλιάδες σχόλια των επισκεπτών στο βίντεο του Μητροπάνου από τη παρουσία του στο Ηρώδειο.

Διαβάζοντας αυτά τα κείμενα, βρήκα αναλύσεις και πληροφορίες για το μουσικό μας Μικρούτσικο, το στιχουργό Άλκη Αλκαίο που δεν ζει πλέον,  για τον Κώστα Γεωργάκη, τον εικοσάχρονο Έλληνα φοιτητή γεωλογίας στην Ιταλία που αυτοκτόνησε το 1970 ! Αυτό ήταν σοκ.

Έδωσε τέλος στη ζωή του το παιδί για μια Ελλάδα ελεύθερη, για μια Ελλάδα χωρίς Δικτατορία, ελεύθερη, γιατί πρέπει να είναι Ελεύθερη. Αυτό δεν το ήξερα.

Έγινε πρωτοσέλιδο; Δεν θυμάμαι. Και ποιος το θυμάται; ή ποιος το έμαθε; τι μας έδειξαν; τι καταλάβαμε τότε; Σκοτεινά ήταν τα επτά έτη…

Σίγουρα όμως οι γονείς και οι φίλοι του θυμούνται, θα το πω και στα παιδιά εγώ. Του άξιζε σίγουρα μια καλλίτερη αγκαλιά του παιδιού.

Στη συνέχεια, συνδυάζοντας τα σχόλια, την ιστορία, τα όσα η μητέρα μου έλεγε  πριν πεθάνει για αυτά που έκαναν στη πλατεία Συντάγματος καθώς έριξαν στο ψαχνό «βρίζοντας οι ασκούμενοι ξένοι φαντάροι» (αρχή Δεκεμβριανών). Και τώρα (Φεβρουάριος 2026); ο σάλος για τους τουφεκισμένους στη Καισαριανή και τις φωτογραφίες τους. Γιατί τώρα; Και από την ιστορία θυμάμαι πως και άλλη φορά έριξαν ξένοι φαντάροι στο πλήθος των Ινδών που διαδήλωναν άμεσα για το, αλάτι, και έμμεσα για την ανεξαρτησία τους με οδηγό την  «μη βίαιη πολιτική ανυπακοή» του Γκάντι…

Λες και άνοιξε ο ασκός του Αίολου με τις εκτελέσεις των Ελλήνων που είχαν αντίθετη άποψη για την εξουσία. Να και η Αντιγόνη μας από την αρχαία τραγωδία και τη κόντρα της με την εξουσία του Κρέοντα, και το νόμο.

Σύντομα κατάλαβα πως  το τραγούδι «με μια πιρόγα», δεν είναι αυτό που εκ πρώτης νομίζουμε ερωτικό, αλλά κυρίως είναι πολιτικό. Ελεύθερη άποψη είναι αυτή.

Ο Μητροπάνος το τραγούδησε ακριβώς έτσι, το ερμήνευσε με το δικό του τρόπο, το χρωμάτισε, έκανε να ακουστεί στο Ηρώδειο ξεκάθαρο το πολιτικό μήνυμα. Αυτό έγινε αντιληπτό από το κοινό που τον λάτρεψε.

Με μια ερμηνεία σταθμό, ο σεμνός μας τροβαδούρος, αποκάλυψε το πολιτικό μήνυμα που μπορεί ηθελημένα να έμεινε κρυφό, τρυφερό κι ευαίσθητο τόσα χρόνια. 

Ερμηνεύτηκε κυρίως ως ερωτικό τραγούδι από όλους τους άλλους αξιόλογους τραγουδιστές μας, αλλά είναι μόνον αυτό; Αν σκεφτούμε ιστορικά και αναλογιστούμε φιλοσοφικά τη ζωή των δημιουργών από τους οποίους προέκυψε το άσμα αυτό, προφανώς και δεν είναι μόνον ερωτικό για μια γυναίκα, αλλά είναι η άλλη ιδιαίτερη σχέση που έχουμε εμείς οι Έλληνες με τη χώρα μας και την ελευθερία. Κάποιοι τη λένε «Εθνικισμός», αλλά είναι μόνον αυτό;

Αυτό είναι αυτό που είναι! Αλλά τι είναι αυτό;

Στη συνέχεια να τα λόγια και μετά τα ευρύτερα διαφωτιστικά σχόλια.

Και να θυμάστε: «Καλά στοχάζεται, όποιος ελεύθερα στοχάζεται»…

 

ΕΡΩΤΙΚΟ (ΜΕ ΜΙΑ ΠΙΡΟΓΑ) - ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΑΝΟΣ

Με μια πιρόγα φεύγεις και γυρίζεις

τις ώρες που αγριεύει η βροχή

στη γη των Βησιγότθων αρμενίζεις

και σε κερδίζουν κήποι κρεμαστοί

μα τα φτερά σου σιγοπριονίζεις

 

Σκέπασε αρμύρα το γυμνό κορμί σου

σου `φερα απ’ τους Δελφούς γλυκό νερό

στα δύο είπες πως θα κοπεί η ζωή σου

και πριν προλάβω τρις να σ’ αρνηθώ

σκούριασε το κλειδί του παραδείσου

 

Το καραβάνι τρέχει μες στη σκόνη

και την τρελή σου κυνηγάει σκιά

πώς να ημερέψει ο νους μ’ ένα σεντόνι

πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σχοινιά

αγάπη που σε λέγαμ’ Αντιγόνη

 

Ποια νυκτωδία το φως σου έχει πάρει

και σε ποιο γαλαξία να σε βρω

εδώ είναι Αττική φαιό νταμάρι (θεών νταμάρι)

κι εγώ ένα πεδίο βολής φτηνό

που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι

 

Κάποια από τα σχόλια που έγραψαν στο U tube

 

Κάτι που ξεχάσαμε όλοι μας είναι ένα μεγάλο ευχαριστώ στον άνθρωπο που βρίσκεται στο βάθος των στίχων αυτού το τραγουδιού που δεν είναι άλλος από τον μέγιστο παργινό, τον κατά κόσμο Άλκη Αλκαίο. Λυπάμαι τους ανθρώπους που δεν μπορούν να νιώσουν με την ψυχή τους αυτό το τραγούδι...λυπάμαι εμάς που το νιώθουμε και ξέρουμε ότι δεν θα ξανά ακούσουμε τίποτα αντίστοιχο....ποτέ...κλαίει η καρδιά μου σπαράζει......

Δημήτρης Μητροπάνος. Η φωνή που σου βγάζει όλα τα συναισθήματα από μέσα σου. Χαρά. λύπη, προσμονή, αναμνήσεις μιας ζωής, όμορφες στιγμές αλλά και δύσκολες. Σε απελευθερώνει όποιο τραγούδι του και άν ακούσεις.

"εδώ είναι Αττική φαιό νταμάρι"... ζώντας πλέον σχεδόν 10 χρόνια στο εξωτερικό και έχοντας περάσει πολύ όμορφα φοιτητικά χρόνια στην Αθήνα, αυτός ο στίχος είναι πολύ χαρακτηριστικός....

Στη μνήμη του Θάνου Μικρούτσικου 28/12/19.. στα 72 του χρόνια. ΑΝΤΙΟ ΘΑΝΟ ΜΑΣ.

Δεν μπορείς να ακούσεις τραγούδι του χωρίς να δακρύζεις....

Ακούστε μουσική, ανατριχιάστε, ερωτευτείτε, κλάψτε, πονέστε, θυμηθείτε, ξυπνήστε, αγαπήστε, σηκωθείτε, απλά κάντε κάτι!

Η ζωή είναι μικρή για να στεκόμαστε άπραγοι! Ακούστε από έναν άνθρωπο που αγαπάει με δάκρυα και θλίβεται με χαμόγελο! Θα σ´ αγαπώ για πάντα.

Ακούγοντας αυτό το τραγούδι νομίζεις ότι ζεις στην αρχαία Ελλάδα

Καλό ταξίδι στον σπουδαίο Θάνο Μικρούτσικο που έφυγε απ την ζωή.

2026 και είμαστε ακόμα εδώ.

Πόσο δίκιο έχετε, μιλάει η ψυχή του στην  ψυχή μας νοιώθω μια ανατριχίλα μόνο και μόνο απ' την λεβεντιά του την αξιοπρέπεια του, η φωνή του μια γλυκιά μελωδία ΕΘΝΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ ΕΝΑΣ ΤΕΡΑΣΤΙΟΣ ΕΡΜΗΝΕΥΤΗΣ ΑΘΑΝΑΤΟΣ

Ύμνος για την Ελλάδα μας που σιγοπριονίζει τα φτερά της χιλιάδες χρόνια. Ελλάδα μας όλοι κυνηγάμε την τρελή σου σκιά...Ζωοδόχα  Κασταλία πηγή στους Δελφούς το γλυκό νερό, ...

Αντιγόνη η Ελλάδα μας (θεοσεβούμενη στους αρχαίους θεούς, λογικότατη και διορατική, σκληρή, ηθική, ανεξάρτητη- ελεύθερη και αυτοδύναμη, επαναστατική - δυναμική ατρόμητη ακόμα και εμπρός στον θάνατο, φιλαλήθης, οι πράξεις της δείχνουν ανθρωπισμό, εξωστρεφής, αποφασιστική, πεισματάρα, παρορμητική, αυθόρμητη, γενναία !!!) Σύντομα θα ξαναγίνεις αυτό που σου αξίζει.

Αφού δεν γκρεμίστηκε εκείνη την μέρα ο Παρθενώνας δεν θα πέσει ΠΟΤΕ!!!

Αυτό πάει προς ΚΑΘΕ κατεύθυνση! Θεέ μου μεγαλοδύναμε!

το αποκορύφωμα του τραγουδιού «πεδίο βολής φτηνό που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι» είναι ίσως η ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟΤΕΡΗ μεταφορική αλληγορία που έχει ποτέ γραφτεί ποτέ για την άμοιρη Ελλάδα μας η οποία χυδαία βιάζεται αιωνίως με τον φρικτότερο τρόπο μπροστά στα μάτια όλου του κόσμου. Πως ασκούνται άραγε οι φαντάροι; με τι; με κάποιο πυροβόλο; ποιό; τι σημαδεύουν; έλα ντε!

Αυτός που έγραψε τους στίχους δεν ήταν καλά στα μυαλά του.

Τρομερός. Τραγουδάει στους Αγγέλους ο Μητροπάνος τώρα.

Ο μεγαλύτερος τραγουδοποιός της Ελλάδας... ελαφρύ το χώμα σ' αγαπάμε

Δυστυχώς γίναμε φτωχότεροι μουσικά σαν Έλληνες χωρίς τέτοιους καλλιτέχνες όπως ο Μητροπάνος..

Μεγάλο μου λάθος που δεν σε άκουσα ποτέ από κοντά..

Για εμένα το καλύτερο ελληνικό τραγούδι. Και το νόημα αυτού η Ύβρις. Ποτέ το ανθρώπινο δεν μπορεί να υπερβεί το Θείο. Να είστε καλά Έλληνες!

Κράτος θεός του πολέμου  

Πω ρε φίλε μου φωνή.

Μιλάει μέσα στην ψυχή μου,

Δημήτρη μας άφησες ορφανούς

Πρώτη εκτέλεση: Χαρούλα Αλεξίου

Ιούλιος 1981

Στάδιο Πανιωνίου

Πρώτη ηχογράφηση: Μητσιάς

Μας λείπεις ρε μάγκα!!! Ξέρω ότι σίγουρα χορεύεις το ζεϊμπέκικο στον αρχάγγελο!!!

Αυτό το τραγούδι το έγραψε το Άλκης Αλκαίος για τον Κώστα Γεωργάκη, τον φοιτητή που αυτοκτόνησε το 1970 για μια Ελλάδα ελεύθερη, για μια Ελλάδα χωρίς Δικτατορία.

ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΕΓΑΛΕ  Εύχομαι ο Πανάγαθος ΘΕΟΣ να Αναπαύσει την Ψυχή σου ...

Ο Μητροπάνος ήταν για την κόσμο της μουσικής ότι ήταν (είναι και θα είναι!) ο Μιχαήλ Άγγελος για το κόσμο της ζωγραφικής. 

Μεγάλε, Άλκη, έφυγες και δεν το πήρε χαμπάρι κανείς. Βλέπεις, δεν ήσουν στιχουργός επιτυχιών της μιας εβδομάδας. Δυστυχώς για σένα, ευτυχώς για εμάς.

Η εκτέλεση του Μητροπάνου είναι συγκλονιστική, μόνο και μόνο από τον τρόπο που λέει το στίχο "Πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σχοινιά".... Τί συγκλονιστικός στίχος....

ΟΤΑΝ Η ΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΑΝΤΑ ΤΟΝ ΑΠΟΛΥΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ ΜΙΑ ΜΑΓΕΙΑ

Το τραγούδι αυτό δεν το είχα ξανακούσει! Η φωνή του όμως αξεπέραστη! αθάνατος όπως και η ερμηνεία του!

Για σένα που είσαι στον ουρανό και σε ζητάει η γη σου!!!

Τεράστιος Μητροπάνος σε ένα υπέροχο ποίημα

《 πως να δεθεί η Μεσόγειος με σχοινιά . Η "απόλυτη" φράση για της Γεωπολιτικές δυνατότητες της Ελλάδας.

 Άλκης Αλκαίος δια στόματος  Δημήτρη Μητροπάνου

Όσα περνούν τα χρόνια θα σαι και παραμένεις ο μεγαλύτερος ερμηνευτής.. Απίστευτη ερμηνεία

Υπέροχο τραγούδι!!!

Ο στίχος "αγάπη που σ' έλεγαν Αντιγόνη" πάντα με ανατριχιάζει...

Ανατριχιαστική ερμηνεία από τον άρχοντα.

Αττική - φαιό νταμάρι"

Πόσο επίκαιρο..

Δεν έχω ακούσει καλύτερη ερμηνεία σε αυτό το τραγούδι

Ευχαριστώ το θεό μου τον άκουσα live στο Ηρώδειο Τεράστιος Δημήτρης Μητροπάνος

Έφυγε ένα κομμάτι μεγάλο από την Ελλάδα!

Αγάπη που σε λέγαν και θα σε λένε....ΜΗΤΡΟΠΑΝΟ !!!!

ο καλύτερος ερμηνευτής στο συγκεκριμένο τραγούδι μετά τον ΜΑΝΩΛΗ ΜΗΤΣΙΑ που το πρωτοείπε. Και το χουν πει δεκάδες άλλοι

ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΑΠΛΟ ΚΑΛΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ. ΕΙΝΑΙ ΥΜΝΟΣ!!!

Ο υπέροχος ανεπανάληπτος τραγουδιστής

Κανείς δεν απέδωσε ποτέ αυτό το κομμάτι με τη ψυχή του Μητροπάνου.

Πολύ ωραία εκτέλεση ο Μητροπάνος μας, άκουσα όλες τις εκτέλεσης αυτού του τραγουδιού.

Αρχικά, όταν μιλάμε για στίχους από τον τεράστιο Άλκη Αλκαίο, πρώτα κάνουμε μία υπόκλιση και εν συνεχεία προσπαθεί ο καθένας με τον τρόπο του να ερμηνεύσει ότι μπορεί. Για το συγκεκριμένο ποίημα, το οποίο μελοποίησε ο επίσης τεράστιος Θάνος Μικρούτσικος έχουν γραφτεί πολλές αναλύσεις. Σίγουρα δεν υπάρχει μία σωστή και οι υπόλοιπες είναι λανθασμένες. Αυτή είναι και η μαγεία εξάλλου του συγκεκριμένου ποιήματος. Έχει την δυνατότητα να «μιλάει» σε πολύ κόσμο και να λέει τόσα πολλά (διαφορετικά σε πολλές περιπτώσεις) πράγματα…

Για να μπορέσει να κατανοήσει κανείς το νόημα των στίχων πρέπει πρώτα να γίνει μία ιστορική αναφορά. Το μοναδικό όνομα που αναφέρεται στο ποίημα “Το ερωτικό” είναι αυτό της Αντιγόνης. Ποια ήταν όμως η Αντιγόνη και κυρίως τι συμβολίζει; Ο βασιλιάς της Θήβας, ο Κρέοντας είχε απαγορέψει την ταφή του Πολυνείκη, ο οποίος ήταν αδερφός της Αντιγόνης. Η Αντιγόνη προσπαθεί να πείσει την αδερφής της, Ισμήνη, να παραβούν το νόμο και να θάψουν κρυφά το σώμα του νεκρού αδερφού τους. Εκείνη όμως αρνείται, φοβούμενη τις κυρώσεις του Κρέοντα. Στον διάλογο Κρέοντα – Αντιγόνης, ξεδιπλώνεται όλη η αξιοπρέπεια και η γενναιότητα του χαρακτήρα της Αντιγόνης, η οποία στέκεται απέναντι στον βασιλιά και τους άδικους νόμους του με απίστευτο θάρρος και υπερασπίζεται τα δικά της ιερά. Έχουν γίνει άπειρες αναλύσεις για την Αντιγόνη. Ας κρατήσουμε όμως ότι αποτελεί διαχρονικά ένα σύμβολο αξιοπρέπειας και αντίστασης. Μία γυναίκα που θα υπερασπιζόταν τους δικούς της (ανθρώπους αλλά και ηθικούς νόμους) με κάθε τίμημα. Με βάση αυτά, ας δούμε τους στίχους αναλυτικά.

 

Με μια πιρόγα φεύγεις και γυρίζεις

τις ώρες που αγριεύει η βροχή

στη γη των Βησιγότθων αρμενίζεις

και σε κερδίζουν κήποι κρεμαστοί

μα τα φτερά σου σιγοπριονίζεις

 

Περιπλανόμαστε με μία πιρόγα, πηγαινοερχόμαστε μεταξύ σωστού και λάθους. Τις δύσκολες ώρες (που αγριεύει η βροχή), προτιμάμε την καλοπέραση (οι κρεμαστοί κήποι την συμβολίζουν. Δεν καταλαβαίνουμε όμως ότι έτσι δεν βοηθάμε ουσιαστικά τον εαυτό μας (σιγοπριονίζουμε τα φτερά μας). Αλήθεια, πόσο πιο επίκαιροι αυτοί οι στίχοι; Ακόμα και οι επιλογές μας όταν χαζεύουμε στο διαδίκτυο ή βλέπουμε κάτι τελείως άχρηστο στην τηλεόραση ή δίνουμε μεγάλη σημασία στην δημόσια εικόνα μας και στα υλικά αγαθά, μπορεί να μας δημιουργούν μία ψευδαίσθηση καλοπέρασης. Στην πραγματικότητα όμως, ακόμα και μέσα από τέτοια μικρά πράγματα, κάνουμε κακό στον εαυτό μας.

 

Σκέπασε αρμύρα το γυμνό κορμί σου

σου `φερα απ’ τους Δελφούς γλυκό νερό

στα δύο είπες πως θα κοπεί η ζωή σου

και πριν προλάβω τρις να σ’ αρνηθώ

σκούριασε το κλειδί του παραδείσου

 

Οι συνέπειες των πράξεων μας. Το κλειδί του Παραδείσου, μπορεί να έχει σκουριάσει όταν καταλάβουμε πόσο κακό έχουμε κάνει με τις επιλογές μας στον ίδιο μας τον εαυτό. Η θάλασσα που πιστεύαμε ότι είναι ότι καλύτερο έχει τελικά και αρμύρα. Κάθε πράγμα έχει δύο όψεις. Αυτός ο ωχαδερφισμός, ότι “έλα μωρέ, σιγά το πράγμα” για ένα, δύο και στο τέλος για πολλά πράγματα μπορεί να μας κάνει μεγάλο κακό και όταν (και αν ποτέ) το αντιληφθούμε να μην μπορούμε να αντιδράσουμε ουσιαστικά γιατί τα χρόνια θα έχουν περάσει.

 

Το καραβάνι τρέχει μες στη σκόνη

και την τρελή σου κυνηγάει σκιά

πως να ημερέψει ο νους μ’ ένα σεντόνι

πως να δεθεί η Μεσόγειος με σχοινιά

αγάπη που σε λέγαμ’ Αντιγόνη

 

Όλοι εμείς που αποτελούμε το καραβάνι, τρέχουμε μέσα στην σκόνη, αναζητώντας την σκιά της Αντιγόνης. Η σκόνη συμβολίζει όλη αυτή την “τοξικότητα” της εποχής μας. Και προσπαθούμε να φτάσουμε το επίπεδο της Αντιγόνης. Προσπαθούμε να σταθούμε όρθιοι σε έναν κόσμο που κινείται πολύ γρήγορα και με πολύ κακία.

Η Αντιγόνη καταδικάστηκε σε θάνατο από τον Κρέοντα αλλά προτίμησε να αυτοκτονήσει με ένα σεντόνι.

Με σεντόνι βέβαια σκεπάζουν και τους νεκρούς. Όσοι έχουν χάσει άτομα που τα θεωρούσαν την δικιά τους Αντιγόνη όσον αφορά το ήθος τους, ξέρουν ότι δεν ηρεμεί ο νους με ένα σεντόνι. Η κληρονομιά που αφήνουν πίσω τους είναι τόσο μεγάλη που δεν περιορίζεται από κανέναν.

Η Μεσόγειος δεν μπορεί να δεθεί με σχοινιά.

 

Ποια νυκτωδία το φως σου έχει πάρει

και σε ποιο γαλαξία να σε βρω

εδώ είναι Αττική φαιό νταμάρι

κι εγώ ένα πεδίο βολής φτηνό

που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι

 

Δυστυχώς Αντιγόνη, το φως σου έχει χαθεί. Η ηθική κατάπτωση συνεχίζεται σε πολλά επίπεδα. Η Αττική (ο πολιτισμός δηλαδή) είναι πλέον φαιό(γκρίζο) και όχι λευκό νταμάρι. Και τι σημαίνει ότι είμαι ένα πεδίο βολής που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι; Σημαίνει ότι γίνομαι καθημερινά αποδέκτης πικρόχολων σχολίων, κακοπροαίρετων κριτικών από ξένους προς την δική μου παιδεία ανθρώπους. Πρέπει όμως να σταθώ απέναντι τους… όπως θα έκανε η Αντιγόνη…

Ο Άλκης Αλκαίος με αυτούς τους στίχους-ποίηση πέρασε στην αιωνιότητα

Αυτό το τραγούδι είναι τέχνη..

έφυγε ο Μητροπάνος...και ορφάνεψε η ψυχή μας...

και δεν είναι εκτέλεση, είναι ερμηνεία.

ένα από τα ωραιότερα ελληνικά τραγούδια που έχουν γραφτεί ποτέ..!!

όσες φορές και να το ακούω... πάντα με κάνει να ανατριχιάζω...

πολύ δύσκολο τραγούδι! πανέμορφη ερμηνεία απ τον Μέγιστο Μητροπάνο!

Είμαι ακόμα εδώ για σένα μόνο φεύγω όταν θελήσεις να ξέρεις ότι πάντα θα είμαι εδώ για σένα

Όλες του οι ερμηνείες είναι ανατριχιαστικές.... Δεν τραγουδάει... ερμηνεύει, νανουρίζει και κελαηδάει!!!

Εγώ στα παιδιά μου μόλις πάνε Λύκειο θα τους βάλω να ακούσουν αυτό το έπος να κατανοήσουν στο πετσί τους την Αντιγόνη. Το κομμάτι ΕΠΙΒΆΛΛΕΤΑΙ να διδάσκεται στα σχολεία. Αναφέρεται στην τραγωδία και ταυτόχρονα στο λαϊκό τραγούδι. Αυτό το είδος μουσικής που πάσχει από βαθειά αρρώστια στις μέρες μας . Είτε το ακούσεις από το Μητσιά,  είτε από Μητροπάνο είτε από το Σφακιανάκη παραμένει Έπος .

Φωνές έχουμε παιδιά, τραγούδια δεν έχουμε.

Υπάρχουν τρεις αρχές στην ανθρώπινη ύπαρξη: η αρχή της σκέψης, η αρχή της ομιλίας και η αρχή της πράξης. Κάθε σύγκρουση ανάμεσα σ’ εμένα και στον συνάνθρωπό μου προέρχεται από το ότι δεν λέω αυτό που εννοώ και δεν κάνω αυτό που λέω.

Η φωνή αυτού του ανθρώπου, απλά ανατριχίλα.....

Είχα τη τιμή να τον ακούσω ζωντανά. Πραγματικά από τους λίγους που τραγουδούσε με τη ψυχή του.

Μέγας ποιητής ο Άλκης Αλκαίος

Ο Άλκης Αλκαίος πρέπει να είναι περήφανος που ο Μητροπάνος απογείωσε το τραγούδι

Θεών νταμάρι!! Γιατί δεν τον αφήσανε να το πει;;;;

Θεών! Θεών νταμάρι.

Το τραγούδι αυτό είναι για σκέψεις και απόψεις χάθηκα σε ωκεανούς

Τι μεγαλείο τι Ελλαδάρα, μπράβο μας

Απλά ΑΝΑΤΡΙΧΙΛΑ!!!!

Αρε Έλληνες, μακάρι να καταλαβαίνατε τι λένε οι στίχοι

Μύρισε ΕΛΛΑΔΑ

Όλο το μεγαλείο της Ελλάδας σε στιχους

Είπα απόψε να ανατριχιασω..19-11-2021

Δώσε πόνο άρχοντα μου

Μάλιστα ... όταν συνειδητοποιείς ότι ένα ολόκληρο Ηρώδειο, εκτός από μουσικούς και τη φωνάρα, χτυπάει λάθος παλαμάκια στο ζεϊμπέκικο!

Παναγιά μου αυτή η φωνή του...

Εδώ είναι Αττική

Φαιό νταμάρι...2017 και η ανατριχίλα παραμένει

Η πρώτη ερμηνεία...παιδιά. είναι του Μητσιά...να μην ξεχωνόμαστε...δυο υπέρτατες φωνές....και τώρα τίποτα....

Το απογείωσε το τραγούδι

Πως να ημερέψει ο νους με ένα σεντόνι;;; Τα είπε όλα....

 

Με μια πιρόγα φεύγεις και γυρίζεις

τις ώρες που αγριεύει η βροχή

στη γη των Βησιγότθων αρμενίζεις

και σε κερδίζουν κήποι κρεμαστοί

μα τα φτερά σου σιγοπριονίζεις

Σκέπασε αρμύρα το γυμνό κορμί σου

σου 'φερα απ' τους Δελφούς γλυκό νερό

στα δύο είπες πως θα κοπεί η ζωή σου

και πριν προλάβω τρις να σ' αρνηθώ

σκούριασε το κλειδί του παραδείσου

Το καραβάνι τρέχει μες στη σκόνη

και την τρελή σου κυνηγάει σκιά

πώς να ημερέψει ο νους μ' ένα σεντόνι

πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σχοινιά

αγάπη που σε λέγαμ' Αντιγόνη

Ποια νυχτωδία το φως σου έχει πάρει

και σε ποιο γαλαξία να σε βρω

εδώ είναι Αττική φαιό νταμάρι

κι εγώ ένα πεδίο βολής φτηνό

που ασκούνται βρίζοντας ξένοι φαντάροι

 πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σχοινιά  !!!

Κάτσε και θα δεις!

Αγάπη που σε λέγαν Αντιγόνη καταλαβαίνει κανείς το dna της αρχαίας Ελλάδας

κοιτώ εδώ και πολύ ώρα αυτό το βίντεο και προσπαθώ να συνειδητοποιήσω τα 142 dislike...Απο την άλλη σκέφτομαι ότι είναι λογικό να υπάρχουν άνθρωποι χωρίς μουσική παιδεία...Είμαστε οτι ακούμε...

"αγάπη που σε λέγαν Αντιγόνη

Αρχοντική ζεϊμπεκιά !!!!

Εδώ είναι Αττική.....

και πριν προλάβω τρις να σ’ αρνηθώ

σκούριασε το κλειδί του παραδείσου

ΜΗΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΑΝΤΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΑΥΤΟΣ Ο ΣΤΙΧΟΣ ... 

Ντροπή στα dislike

Ο Μητροπάνος γνώρισε τον πάτερα του στα 16 επειδή ήταν εξόριστος στην Μακρόνησο επειδή πίστευε στην κομμουνιστική ιδεολογία

Τι είναι η πιρόγα; να μην απαντήσω;

«Ατμόπλοιο Πατρίς, αναχωρεί δια Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία κλπ.»

Ίσως λοιπόν να είναι η πιρόγα κάθε καράβι με το οποίο μετανάστευαν οι Έλληνες, και καμιά φορά, αν επιζούσαν, γύριζαν να δουν τι απόμεινε (ταξίδι στα Κύθηρα πχ). Σήμερα είναι με αεροπλάνα και βαπόρια….

Να πω θέλω κάτι σχετικά με τη μουσική. Πάντα λαμβάνω τη φωνή ως ένα ακόμη όργανο, ειδικά όταν δεν καταλαβαίνω τη γλώσσα. Αλλά ειδικά με το Ελληνικό τραγούδι, όπως αυτό, ο λόγος υπερβαίνει τη μουσική, ο χορός ζεϊμπέκικο συμπληρώνει το θαύμα. Απλά το τραγούδι «με μια πιρόγα» είναι ένα ακόμη μυστήριο της τέχνης και της ανθρώπινης δημιουργίας στη προσπάθεια να προσεγγίσει το «θείο». Το έργο τέχνης, το αληθινό και μεγάλο έργο τέχνης, διαφέρει από τη σαβούρα και τη μετριότητα ως προς το ότι επιτρέπει, προτρέπει, για πολλαπλές ερμηνείες και προσεγγίσεις.

Όσο για τα πολιτικά μηνύματα; Είμαστε έθνος ανάδελφο! Ας πρόσεχαν οι ξένοι φαντάροι και οι άρχοντες.

Αττική: 26/02/2026 

Άποψη περί τέχνης

 

Τέχνη; Ποια τέχνη;

  Είναι ίσως άκαιρο να «σκαλίσω» ένα θέμα όπως είναι η τέχνη, μέσα στο καταιγισμό των διεθνών μαύρων και ανησυχαστικών ειδήσεων του Νοέμβρη του 2024; και με δυο ενεργά πολεμικά μέτωπα; Και με άλλα να υποβόσκουν…

Έκρινα πως όχι, δεν είναι. Αντίθετα, επιβάλλεται.

 Μια «ανόητη» ίσως είδηση (φωτογραφία μιας μπανάνας σε ένα τοίχο) που προβλήθηκε πρόσφατα (τυχαίο;) στο παγκόσμιο ιστό και στους δέκτες μας, είναι κατά τη κρίση μου σημαντικότερη από το θέμα ενός πολέμου. Πρόβλεψα με σιγουριά δυο χρόνια πριν αρχίσει, το πόλεμο Ουκρανίας-Ρωσίας, διάβαζα τα μαύρα σημάδια, μα δεν μπορούσα να προβλέψω τέτοιο ξεπεσμό στο εμπόριο της τέχνης.

Και δεν ήξερα πως η ιδέα μιας φυσικής-πραγματικής μπανάνας κολλημένης πρόχειρα σε ένα τοίχο, ήταν πρόταση έργου τέχνης από το 2019!

Και μιλάμε για εμένα που ψάχνω καθημερινά το παγκόσμιο ιστό για περίεργες ειδήσεις. Δεν έχω καταγράψει το παραμικρό σχετικό πριν από τη πρόσφατη είδηση! Ήταν περισσότερο αυστηρή οι κοινωνία, αλλά και τα ΜΜΕ σχετικά με τη τέχνη ίσως.

Πως έτσι και γιατί; Γιατί άλλο τέχνη, άλλο εμπόριο, άλλο συγκυρίες, και άλλο αισθητική.

Έμπορος δεν είμαι, ούτε τεχνοκριτικός, ούτε ζωγράφος, αν και θα ήθελα να ζωγράφιζα ποιο καλά. Φωτογράφος ήμουν και είμαι.

Η πρόσφατη αυτή είδηση, δείχνει ακριβώς την πλήρη ανακολουθία-ασυμβατότητα της τέχνης με τη λογική. Την «ασυμφωνία χαρακτήρων» με το κοινό περί δικαίου και ανθρωπιάς συναίσθημα και φυσικά με τις καθημερινές ανάγκες επιβίωσης ημών των ταπεινών.

Δεν υπάρχει πλέον περιθώριο για ανθρωπισμό, καλοσύνη και αισθητική στο κόσμο μας, και μιλάμε για αυτό το «είδος» τέχνης;

Ερώτημα λοιπόν: Αν η θρησκεία, κατά πως λένε μερικοί, είναι το όποιο του λαού, αυτή η μπανάνα στο τοίχο, τι ακριβώς είναι;

Οτιδήποτε μπορεί να κρεμαστεί/αναρτηθεί, μπορεί να είναι, ή να γίνει έργο τέχνης; Η μήπως αρκεί ο θόρυβος και η ιστορία για να πάρει εμπορική αξία, άσχετα από την όποια αισθητική του;

Μήπως είναι μια διαφήμιση για κάτι νέο; ΠΧ ένα νόμισμα, μια εφεύρεση; Προτροπή; Ή αποτροπή για κατανάλωση μπανανών; Μπανάνες με ταινία έτοιμες για κρέμασμα, πουλήθηκαν και σε πλαστική συσκευασία δώρου μετά το θόρυβο!  Προτροπή ίσως για επανάσταση εναντίον της τέχνης και των δημιουργών; Τέχνη είναι μοναχά η κομματική και αυτή που περιέχει ισχυρό μήνυμα ασχέτως αισθητικής; Τέχνη είναι μόνον αυτή που κραυγάζει επαναστατικά συνθήματα και προβάλλει δόγματα και *.ισμούς;

Αν και έχουν ειπωθεί και γραφτεί πάρα πολλά σχετικά με τη «τέχνη»,

αν και υπάρχουν σχολές, δάσκαλοι, καθηγητές, υπηρέτες της τέχνης σεμνοί αλλά και «άσεμνοι», ταπεινοί, αλλά και επιδειξιομανείς, γνωστοί, αλλά και άγνωστοι, υπήρχε και θα υπάρχει πολύ σοβαρό ζήτημα που καθιστά την όποια ελεύθερη συζήτηση μια θαυμάσια ευκαιρία για καυγά, τσακωμό και ότι άλλο ήθελε ακολουθήσει αδέρφια.

Αδέρφια δεν είμαστε; Ας επικοινωνήσουμε λοιπόν.

Αφορμή για να καταπιαστώ και να γράψω για τις απόψεις μου σχετικά με τη τέχνη και τα παρελκόμενά της, στάθηκε η μπανάνα η κολλημένη στο τοίχο!

Ήταν μια απλή, ώριμη, κίτρινη μπανάνα; Κάτι πρωτότυπο; Ή μήπως επανάληψη μιας φάρσας;

Όχι βέβαια γιατί πουλήθηκε ως έργο τέχνης...Αλήθεια, πόσες μπανάνες αγοράζει κανείς με τόσα US Dolars?

Ήταν μια ιδέα, που πουλήθηκε πρόσφατα ως έργο τέχνης σε μια δημοπρασία για μερικά εκατομμύρια δολάρια, που αγοράστηκε από ένα «συνάνθρωπο» όπως εσείς και εγώ ίσως, που είχε όμως στην άκρη πολύ χρήμα σε νόμισμα bitcoin.

Η ισοτιμία του «νομίσματος», είναι/ ήτανε 20/11/2024 ίση με 90.000~92.000 το ένα σε δολάρια USA. Προφανώς κτύπησαν περισσότεροι του ενός τη προσφορά αυτή, δημοπρασία ήτανε! Ντρέπομαι και να αναφέρω τη τελική τιμή, ανατρέξετε στις ειδήσεις.

Μιλάμε για την απόλυτη εκτροπή του ρήματος νομίζω, και του αποτελέσματος της απόδοσης αξίας σε κάτι άπιαστο και ευτελές. Ή ίσως ήτανε μια ξεδιάντροπη διαφήμιση που αναπαράγουν και διαχέουν τα ΜΜΕ για το νόμισμα αυτό.  Σίγουρα αισθάνομαι πως ήτανε και είναι ακόμη μια προσβολή στην σημασία της τέχνης για τη ζωή μας.

Ας σταθούμε λίγο εδώ για να σκεφτεί ότι θέλει ο καθένας…πως λέμε ενός λεπτού σιγή;

Δεν μπορώ να δεχτώ πως ο άνθρωπος αυτός έδωσε αυτό το ποσό έτσι, για πλάκα. Κάτι άλλο ηλίθιο, ή πάρα πολύ σημαντικό μήνυμα πέρασε από το μυαλό του προς όλους εμάς τους έχοντες  και τους μη έχοντες.

Να πούμε τα γνωστά, πως άνθρωποι, παιδιά, γέροι, νέοι, γυναίκες, μάνες, λαοί, βομβαρδίζονται σκοτώνονται, αρρωσταίνουν και πεινάνε;

Έχει κάποιο νόημα πλέον; Όταν  ο «άλλος» πετάει τόσο χρήμα για να κολλήσει με μονωτική ταινία μια μπανάνα στο τοίχο που θα σαπίσει σε δυο-τρεις ημέρες;

Να ασχοληθούμε με κάποιες έννοιες δορυφορικές.

Σταθερότητα οικονομική, υπάρχει κάτι σταθερό; Πραγματικά σταθερό; Και ο πίνακας με τις ισοτιμίες που αλλάζει καθημερινά τι είναι; Πίνακας δεν είναι και αυτός; Για κάποιους είναι και έργο τέχνης, αν δεν το γνωρίζετε.

Είναι σταθερή η αξία συναλλαγής  ενός χάρτινου νομίσματος που εκδίδει μια χώρα με τεράστιο χρέος;

Νόμισμα = εύχρηστο-φορητό μέσο εμπορικής συναλλαγής, αντίτιμο, κάτι που νομίζουμε ότι επειδή έχουμε συμφωνήσει και αποδεχτεί στη βάση μιας αξίας  Α «σταθερής» (πχ χρυσός), ότι αυτό αντιπροσωπεύει κάποια αγοραστική δύναμη σε είδη επιβίωσης: Ακίνητου, τίτλους, χρυσό, επιχειρήσεις ΑΕ, σκλάβους εργαζόμενους, πάγια, πατέντες, νερό, καύσιμα, τρόφιμα, γη, έργα τέχνης, διάφορες υπηρεσίες κλπ.

Τα τελευταία χρόνια, οι επενδυτές έχουν στραφεί στα έργα τέχνης επενδύοντας  σε αυτά συχνά, άσχετα από το αν πραγματικά τους αρέσουν.

Κυκλοφορούν έργα «τέχνης» που η αισθητική τους προσβάλει βάναυσα τα όποια υπόλοιπα των εκπτώσεων αισθητικής μας απόμειναν.

Δυο-τρεις φορές αν αγορασθεί και πουληθεί ένα έργο τέχνης  σε δημοπρασία (πίνακας, γλυπτό, παλιό αυτοκίνητο, προσωπικό αντικείμενο διάσημου) η εμπορική του αξία  εκτοξεύεται σε «παράλογα» ύψη που προκαλούν την οργή των απανταχού ταπεινών.

Για να επιλεγεί ένα έργο τέχνης για επένδυση, αρκεί να υπάρχει μια αρχική-βασική, ονομαστική αξία που έχει διαμορφωθεί, ή διαμορφώνεται, από τα ΜΜΕ, τους τεχνοκριτικούς, τους συλλέκτες, τη μόδα, τις δημοπρασίες, αλλά και το θόρυβο γύρω από αυτά τα έργα που προκαλούν οι συζητήσεις των αλληλοκολακευόμενων και των φιλότεχνων που έχουν βασικά τα προς το άνετο ζην. Αρκεί δηλαδή μια πρώτη επίσημη αγοραπωλησία για να αρχίσει ο καλπασμός της αξίας (νόμος προσφοράς - ζήτησης).

Είναι μια αίσθηση που έχω, προέρχεται από συζητήσεις με φίλους που αγαπούν διάφορες μορφές τέχνης πως είναι λίγοι πλέον οι πραγματικοί θαυμαστές ενός έργου τέχνης. Είναι ακόμη ποιο λίγοι αυτοί που μπορούν να αγοράσουν ένα έργο και να το έχουν στο σπίτι τους για να το απολαμβάνουν κάθε ημέρα. Εκτός κι αν μιλάμε για τους ολίγους υπέρ πλούσιους του πλανήτη και την υψηλή αισθητική τους… «κρυφή γοητεία της μπουρζουαζίας» του Λ. Μπουνουέλ».

Αυτό εξιτάρει και προκαλεί τους απανταχού δημιουργούς για να δημιουργήσουν ακόμη ποιο αντιδραστικά-προκλητικά-παράλογα έργα «γελοιοποιώντας» τους κανόνες αισθητικής που έχει επιβάλει το κατεστημένο της ακαδημαϊκής και της καθώς πρέπει τέχνης.

Έτσι λοιπόν, έργο τέχνης θέλετε και μάλιστα ακριβό; Ορίστε, πάρτε το!

Παραδείγματα; Βαν Γκογκ, και Θεόφιλος στη ζωγραφική, Στραβίνσκι, και Μπαουχάουζ, και Ρόλινγ Στόουνς, και Στοκχάουζεν στη μουσική, Ιονέσκο στο θέατρο, στη φωτογραφία Μόχολυ Νάγκυ, Αντρέ Κερστέζ και Αλέξανδρος Ροντσένκο, Τίνα Μοντότι και άλλοι. Όμως ένσταση: όλοι αυτοί, ήταν πραγματικά μεγάλοι δημιουργοί. 

Η πραγματική αμφισβήτηση και αντίδραση ήρθε αργότερα, μετά το πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και γιγαντώθηκε από τις αρχές του 2^ου.

Σήμερα, το 2024, η μαυρίλα και η απειλή του 3^ου, η παγκοσμιοποίηση και η κλιματική αλλαγή προφανώς φέρνουν μεγαλύτερες αντιθέσεις και ανατροπές σε ιδέες και δόγματα όπως: πατρίδα, θρησκεία, δικαιοσύνη, τέχνη, βία, υγεία, αισθητική, παιδία κλπ. Δείτε χαλκάδες στις μύτες και σε άλλα σημεία του σώματος, κακότεχνα τατουάζ σε όλο το σώμα. Σπάνια και ελάχιστα είναι όμορφα και για όσα χόνια το σώμα είναι νεανικό. Αναρωτιέμαι με τι κριτήρια τα επιλέγουν για να "διακοσμήσουν" το σώμα τους, και τα δέχομαι μονάχα ως διαμαρτυρία για το ξεπεσμό της αισθητικής και της μίζερης ζωής του περιθωρίου και της απόρριψης.  

Δεν γίνεται να έχουμε μια απλή-στοιχειώδη άποψη για τη τέχνη  αν δεν γνωρίσουμε το έργο των δημιουργών, και δεν είναι λογικό και εφικτό να έχουμε όλοι τις ίδιες προτιμήσεις και σε όλα τα γνωστά – καταγεγραμμένα είδη τέχνης.

Πχ εμένα δεν με μου αρέσει με τίποτα η όπερα.

Μου αρέσει πολύ η μουσική , αρκεί να μη βλέπω τους τραγουδιστές και τις εκφράσεις τους. Μου αρέσει πάρα πολύ το ορατόριο, το τραγούδι, και όλα σχεδόν τα είδη μουσικής, από προ-κλασσική, μέχρι προχωρημένη σύγχρονη.

Ο κινηματογράφος όμως, η φωτογραφία, η ζωγραφική και ειδικά η χαρακτική, είναι οι μεγάλες μου αδυναμίες.

Από τις μπανάνες, προτιμώ τις μαύρες ελιές, αλλά δεν θα κολλήσω  ελιές στο τοίχο και μετά θα τις μοστράρω ως ακριβοπληρωμένη τέχνη για να σας προκαλέσω. Ακόμη κι αν δείχνουν όμορφες στη φωτογραφία, θεματολογικά και αισθητικά θα είναι ελιές. Συντήρηση; Ίσως, αλλά κάνε στάση κόσμε να κατέβω…

Στη τέχνη, μια δήλωση μου αρέσει/δεν μου αρέσει πρέπει να αρκεί. Οι κρίσεις και οι αναλύσεις είναι περιττές. Τα άλλα είναι παραφιλολογία. 

Η τέχνη δεν λύνει προβλήματα, τα επισημαίνει και δημιουργεί νέα. Σχεδόν όλοι οι μεγάλοι δημιουργοί πέθαναν, και πεθαίνουν φτωχοί, άγνωστοι ίσως όσο ζουν. Ωστόσο, έχουν προκαλέσει  με τα έργα τους και τις ζωές τους τρομακτικές - θετικές αλλαγές  στη σκέψη μας και την αισθητική μας, στο πολιτισμό και στην αντιμετώπιση του παράλογου της ζωής σε αυτό τον κόσμο.

Οι όποιες ανατροπές από μετατροπές έργων σε περιουσιακά στοιχεία υψηλής αξίας, έργα απρόσιτα και νεκρά σε μουσεία, η σε συλλογές, δεν είναι θέματα που υποβαθμίζουν την αξία των καλών τεχνών και των δημιουργών, είναι σημεία παρακμής αλλά και επισήμανσης της απληστίας και στρέβλωσης του εμπορίου, του εγωισμού, ίσως και της αντίδρασης ορισμένων ατόμων στη κακομεταχείριση που κάποιοι επιφυλάσσουν στα έργα και στους δημιουργούς τους. 

Μόνο στο παγκόσμιο ιστό πλέον θα βρει ο κοινός θνητός ψηφιακές φωτογραφίες τους, ή ταινίες, ή ξεχασμένες εκδόσεις.

Έτσι η τέχνη της φωτογραφίας απόκτησε μια απρόβλεπτη αξία πέρα από την αισθητική της , και αυτή την αξία του ντοκουμέντου.

Όσο για το κινηματογράφο, την αρτιότερη και πληρέστερη τέχνη; Η λίστα είναι τεράστια. Ωστόσο δίχως Μπέργκμαν, Ντράγερ, Μακαβέγεφ, Αιζενστάιν, Κούνδουρο, Ουέλς, Κουροσάβα, Τσάπλιν, Κίτον, Φορντ, Φελλίνι, Ταρκόφσκι, Βέντερς κλπ, δεν μπορεί να γίνει συζήτηση περί τέχνης πριν δούμε τις ταινίες τους. Όρεξη να υπάρχει και ώρες γιατί υπάρχουν ευτυχώς πολλές μεγάλες δημιουργίες σε δίσκους ακτίνας και σε φιλμ ακόμη.

Αυτή η μυρουδιά του φιλμ και του σκοτεινού θαλάμου χάθηκε πλέον, όλα ψηφιακά.

Με λίγα λόγια, το να γίνει οποιαδήποτε θεωρητική συζήτηση περί τέχνης, δίχως επαφή με τα έργα τέχνης, δεν οδηγεί πουθενά. Με περισσότερα λόγια, το θέμα που ανοίγεται δεν πρόκειται ποτέ να κλείσει ή, να τελειώσει καθώς η τέχνη είναι κάτι ζωντανό, ποιο ζωντανό και από τους κριτές της, τους υπηρέτες, τους συλλέκτες και τους επενδυτές που τη κρεμάνε στους άδειους έτσι κι αλλιώς τοίχους. Τα έργα τέχνης θα επιβιώσουν και μετά το θάνατο των δημιουργών, και θα απομείνουμε μόνοι μας με αυτά να ζούμε και να θυμόμαστε, αν μας αφήσουν…οι εκτελεστές.

Συμβουλή καινούρια σας δίνω λοιπόν: συλλέξτε όσα περισσότερα έργα  μπορείτε, (έστω και καλά αντίγραφα) γιατί ο άνθρωπος δίχως μνήμη και ιστορία είναι ήδη χαμένος.

Εδώ, στις σύγχρονες κοινωνίες, που μετρούνται με το πόσα έχεις και πόσα μπορείς να ξοδεύεις, τα σπίτια είναι μικρά και ακριβά, οι ελεύθεροι τοίχοι είναι ελάχιστοι, βιβλιοθήκες δύσκολα δημιουργούνται και μεταφέρονται, οι περισσότεροι δεν διαβάζουν, τα χρήματα δεν φτάνουν για την διατροφή και τα τρέχοντα βασικά έξοδα. Αν υπάρχουν και παιδάκια, τότε η οποιαδήποτε αναφορά σε κάποια τέχνη ίσως είναι περιττή.

Κοινωνικές μορφές δημιουργίας όπως: τραγούδια, βιβλία, συναυλίες, χοροί, κομματική τέχνη, θρησκευτική τέχνη, θέατρο, ζωγραφική, κινηματογράφος, κλασσική τέχνη (μουσική, λογοτεχνία, θέατρο φωτογραφία), τηλεοπτικές σειρές, παρουσιάσεις κλπ είναι προϊόντα στα οποία ο απλός πολίτης με βασικό εισόδημα έχει πρόσβαση μονάχα μέσα από το τηλεοπτικό δέκτη, εφόσον υποστεί και τις διαφημίσεις σε σημείο να μη θυμάται τι έβλεπε! Αν έχει τηλεοπτικό δέκτη!

Απομένουν για την ώρα, ο παγκόσμιος ιστός, ο υπολογιστής μας, και οι μονάδες μαγνητικής αποθήκευσης. Όμως η ευκολία διάδοσης και ανάρτησης κρύβουν κινδύνους…όπως πχ πλαστά αντίγραφα λανθασμένης πληροφορίας και μέτριας πιστότητας. Οι καταστροφές των σκληρών δίσκων με τα συλλεκτικά δεδομένα κτυπάνε απρόσμενα καταστροφικά, και αλύπητα, όταν συμβαίνουν. Αλλά συμβαίνουν.

Υπάρχει γενικότερη δυσκολία του εργαζόμενου να αποκτήσει έστω και κάτι απλό και ταπεινό, όπως ένα δίσκο ακτίνας με μια αξιόλογη ταινία, ένα  χρησιμοποιημένο έστω βιβλίο που δεν κυκλοφορεί πλέον. Μετά από την εισαγωγή αυτή, που τη θεωρώ σύντομη για τη τεράστια σημασία της τέχνης στη παράλογη ζωή μας, πρέπει να συστήσω στον αναγνώστη να ανατρέξει στο παγκόσμιο ιστό και να αναζητήσει τις γνώμες γνωστών και γενικά αποδεκτών διακεκριμένων συνανθρώπων μας καλλιτεχνών, φιλόσοφων, και ανθρώπων των γραμμάτων σχετικά με τις καλές τέχνες. Οι απόψεις τους είναι διαφορετικές, αλλά ενδιαφέρουσες.

Όμως, για ένα θέμα τόσο προσωπικό, και τεράστιο όπως είναι η καλή τέχνη και τα προϊόντα της, θα πρέπει όλοι να γνωρίζουν πως ο κάθε ένας από εμάς είναι ένα μικρό κέντρο του κόσμου και του σύμπαντος. Ο καθένας μας  σκέπτεται,  αναπτύσσει απόψεις, δεξιότητες, προτιμήσεις, οπτικές αναμνήσεις, και συμπεριφορές εντελώς προσωπικές και χαρακτηριστικές.

Η μόδα, το κλασσικό, το μοντέρνο, το διαχρονικό, το δογματικό, η κατευθυνόμενη τέχνη, το παράλογο της ζωής είναι συχνά και αγαπητά θέματα της καλής τέχνης.

Οι αξίες που αποδίδουν στα έργα τέχνης τα ΜΜΕ και τα μέσα κοινωνικού κουτσομπολιού προβάλλοντας ορισμένα από αυτά, που δεν αρέσουν, ή αρέσουν σε βαθμό υστερίας, μα πάνω από όλα η αισθητική μας, είναι μερικοί από τους παράγοντες που επηρεάζουν τη κρίση μας και την αποδοχή της τέχνης. 

Η περίπτωση της κολλημένης μπανάνας σε ένα τοίχο, του «έργου» που αγοράστηκε με κρυπτονομίσματα, δεν μου προκαλεί έκπληξη, παρά μόνο οργή για τη κατάντια της κοινωνίας, τη προβολή της Ai, της παγκοσμιοποίησης, και του ολέθρου ενός επερχόμενο 3^ου παγκόσμιου (σύμφωνα με τις ειδήσεις 2023-2024).

Παραλογισμοί, ή κάτι άλλο;

Για αρχή και για την ιστορία, θα αναφέρω πως για να δώσουν αξία και να προωθήσουν τα συχνά αδιάφορα έργα τους:

1)Κάποιο δημιουργοί, τα θάβουν!

2)Άλλοι τα καταστρέφουν (με διάφορες μεθόδους και τεχνικές) αφού προηγουμένως δημιουργήσουν ένα ψηφιακό αντίγραφο, ή ντοκουμέντο, ή βεβαίωση-συμβολαιογραφική πράξη, που να πιστοποιεί τη καταστροφή και τη προηγούμενη κατοχή τους.

3)Πρόσφατα χρησιμοποιούν τη ψηφιακή τεχνολογία της Ai, ή τη τεχνολογία της εικονικής πραγματικότητας και πουλάνε το αποτέλεσμα ως τέχνη! Οι «παραδοσιακοί» δημιουργοί έχουν αγανακτήσει πλέον από την ασυδοσία.

4)Συχνά δεν έχει σημασία το είδος της τέχνης, αλλά διδάσκονται οι νέοι δημιουργοί να προβάλλουν  αρχικά τη πρωτοτυπία, (αισθητική και θέμα είναι δευτερεύοντα πλέον).

5)Η πρόκληση των σχολίων, του θορύβου, της αισθητικής και της κοινής γνώμης έχει αποκτήσει μεγαλύτερη αξία από το ίδιο το έργο και το δημιουργό του, που έτσι κι αλλιώς συχνά δεν μπορεί να προβλέψει την αποδοχή και την αξία του έργου, ακόμη κι αν διαισθάνεται πως έχει δημιουργήσει κάτι αξιόλογο.

6)Αυτό που δεν φαίνεται να αλλάζει είναι πως οι περισσότεροι δημιουργοί πεθαίνουν φτωχοί και μόνοι…σαν τον πεύκο μες το κάμπο.

7) Τα έργα συχνά καταλήγουν σε συλλογές, μουσεία και στο χρηματιστήριο της τέχνης, κάποιοι πλουτίζουν από αυτά μετά θάνατο των δημιουργών, ακριβώς επειδή το έργο τέχνης είναι κυριολεκτικά πλέον, ανεπανάληπτο και ορφανό πατρός/μητρός. 

8) Ως φωτογράφος, πρέπει να πω πως για πάνω από 150 χρόνια, η φωτογραφία (νέα σχετικά, και αμφιλεγόμενη τέχνη) ήταν το ποιο προσιτό λαϊκό δημιουργό μέσο. Αυτή η τέχνη άλλαξε και τις άλλες τέχνες. Άλλαξε και κατά το δυνατό τη μορφή και τη δομή της κοινωνίας καθώς περισσότεροι άνθρωποι για πρώτη φορά είδανε πραγματικά, και κατάφεραν να αποκτήσουν τα μέσα έκφρασης που ήταν κτήμα των ακαδημαϊκών και των θεωρητικών.

9) Σήμερα ο καθένας μπορεί να έχει άποψη επί παντός γνωστικού, σχετικά με τη τέχνη, τους δημιουργούς και τα προϊόντα της τα πάντα σχεδόν είναι κατευθυνόμενα, και τα υπόλοιπα ανατρεπτικά. Αλλά είναι τέχνη; Τα τατουάζ στο σώμα (ναός της ψυχής) για ποιόν είναι τέχνη; Μιλάμε πλέον για εικονογραφημένους ανθρώπους!

10) Το μεγάλο λάθος που κάνουμε είναι πως δικαιολογούμε, αξιολογούμε, και εξηγούμε κάθε έργο τέχνης, κατέχουμε/δεν κατέχουμε ομιλώντας με τη λογική, στη λογική. Αλλά τη τέχνη τη προσεγγίζεις μόνο με το συναίσθημα.

11) Όλα τα είδη τέχνης δεν είναι αρεστά σε όλους: κάποιοι δεν αντέχουν την όπερα, άλλοι τη ζωγραφική, άλλοι το θέατρο, άλλοι τη ποίηση, άλλοι τη τζαζ, άλλοι τη γλυπτική, ή την αρχιτεκτονική, ή το κινηματογράφο, ή τα κόμικς, ή τη φωτογραφία!

12) Το πραγματικά σημαντικό, αληθινό έργο τέχνης είναι ανεπανάληπτο, διαχρονικό, εμπνέει για καινούριες δημιουργίες, αντιγραφές, προδιαθέτει για πολλαπλές επαφές, προκαλεί σκέψεις και συναισθήματα, έχει παγκοσμιότητα, μερικές φορές δημιουργεί εμμονές, μας δίνει κουράγιο για να αντιμετωπίσουμε  το παράλογο της ζωής.

13) Μια απλή δήλωση ωστόσο για το κάθε έργο τέχνης, και τη τέχνη γενικότερα, όπως: μου αρέσει/δεν μου αρέσει, αρκεί και περισσεύει…

 

Αθήνα 27/11/2024